Tủ đông siêu thị bị tấn công mạng khắp châu Âu: những điều đã biết

Điều gì đã xảy ra với tủ đông siêu thị châu Âu?

Vào thứ Hai, ngày 2 tháng 11 năm 2026, tủ lạnh và tủ đông ở nhiều quốc gia châu Âu bỗng nóng lên. Al Jazeera cho biết tủ lạnh và tủ đông tại hơn 100 cửa hàng bị ảnh hưởng ^[1]. Trong một số trường hợp, nhiệt độ bị tăng lên tới 50 °C, đủ để làm thiết bị tan chảy hoặc thậm chí bốc cháy ^[1]. CNBC đưa tin cuộc tấn công cũng buộc các cửa hàng phải bỏ đi thực phẩm ^[3].

Đợt tấn công này nối tiếp một làn sóng lớn hơn ở Pháp. Vào tháng 10, hàng trăm siêu thị ở Pháp bị hỏng thực phẩm và thiết bị bị hư hại ^[1].

Những quốc gia nào bị ảnh hưởng?

Euronews nêu tên các chuỗi siêu thị ở Bỉ, Luxembourg, Estonia, Hà Lan và Ireland, và cho biết Thụy Điển cũng bị ảnh hưởng ^[2]. Al Jazeera cho biết Delhaize và Carrefour ở Bỉ, Coop ở Thụy Điển, cùng các cửa hàng SuperValu do Musgrave điều hành ở Ireland nằm trong số các nhà bán lẻ bị ảnh hưởng ^[1]. Các báo cáo không đưa ra một con số tổng cho số quốc gia hay số cửa hàng bị tấn công.

Các cuộc tấn công hoạt động như thế nào?

Các thiết bị làm lạnh giờ được kết nối internet để chủ cửa hàng và bên quản lý bên thứ ba có thể theo dõi từ xa ^[1]. Euronews cho biết, về lý thuyết, một thiết bị được kết nối qua ứng dụng hoặc mạng đám mây có thể bị tấn công. Một kẻ tấn công lọt vào bên trong mạng có thể thay đổi cài đặt của thiết bị hoặc tắt hẳn thiết bị đó ^[2].

Al Jazeera cho biết kẻ tấn công có thể truy cập bộ điều khiển của tủ lạnh và tủ đông chạy phần mềm kết nối internet, rồi tăng nhiệt độ để làm hỏng thực phẩm đông lạnh ^[1]. Chuyên gia Pavlina Pavlova thuộc tổ chức phi lợi nhuận Critical Cyber nói rằng: “Chúng chạy trên các hệ thống cũ, bị hạ ưu tiên hoặc không thể vá lỗi” ^[2].

Awais Rashid, giáo sư an ninh mạng tại Đại học Bristol, cho rằng các hệ thống này nên được quản lý qua mạng an toàn. Ông nói thêm nhiều bộ điều khiển có lỗ hổng đã biết, nhiều bộ điều khiển đã hết vòng đời hỗ trợ, và một số dùng mật khẩu dễ đoán ^[1]. Trung tâm An ninh mạng Quốc gia Thụy Điển cũng cảnh báo về “các thiết bị công nghệ vận hành bị phơi bày ở Thụy Điển”, những thiết bị cần được cập nhật hoặc vá lỗi ^[4].

Ai đang bị ảnh hưởng, và mức độ nghiêm trọng ra sao?

Các báo cáo nêu tên nhiều nhà bán lẻ. CNBC cho biết Carrefour nói 15 trong số 700 cửa hàng của họ ở Bỉ bị ảnh hưởng, còn IKEA có một cửa hàng ở Bỉ bị tác động ^[3]. CNBC cũng cho biết Coop ở Thụy Điển nói 7 trong số 800 cửa hàng bị ảnh hưởng ^[3]. Tuy nhiên, NBC đưa tin Coop nói với tờ Aftonbladet rằng sáu cửa hàng đã bị ảnh hưởng ^[4]. Musgrave cho biết 13 cửa hàng SuperValu ở Ireland bị ảnh hưởng và đã gỡ một số sản phẩm đông lạnh và làm mát khỏi quầy bán ^[4]. Hệ thống giám sát của chính công ty đã cảnh báo sự cố, và cuộc điều tra vẫn đang tiếp diễn ^[4].

Thiệt hại không chỉ nằm ở hàng hóa. Ông Luc De Laet, chủ chuỗi cửa hàng thịt ở Bỉ, cho biết tủ lạnh tại cửa hàng Hove của ông đã lên tới 18 °C, và khoảng 15.000 euro thịt đã hỏng ^[1][3]. Tại Thụy Điển, một chi nhánh ICA ở Sjöbo cho biết tủ lạnh và tủ đông của họ đã bị tấn công và bị đặt ở mức 122 °F ^[4]. Tại Estonia, một công ty sản xuất thiết bị bị ảnh hưởng cho biết một khách hàng của họ cũng bị tấn công theo cách tương tự ^[4].

Đây có phải chỉ là vấn đề ở châu Âu?

Không. Al Jazeera cho biết vào tháng 8, tủ đông tại một khu chợ trên căn cứ của Lục quân Mỹ ở Arizona đã chuyển sang chế độ rã đông, theo một bài đăng trên Facebook của chính căn cứ, và làm hỏng toàn bộ thực phẩm đông lạnh bên trong ^[1]. Cũng theo báo cáo này, Lầu Năm Góc coi các sự cố tủ đông tại căn cứ quân sự Mỹ là nghi vấn bị tấn công mạng, và điều tra viên của Lầu Năm Góc đã trao đổi với nhà chức trách Pháp về vấn đề này ^[1].

Vì sao siêu thị dễ trở thành mục tiêu?

Pavlova cho rằng cửa hàng là mục tiêu vì chúng có thể truy cập được và không được bảo vệ ^[2]. Rybczynska nói rằng nhiều cửa hàng không tự xem mình là mục tiêu, và hướng dẫn tấn công các hệ thống này dễ tìm trên mạng ^[2].

Al Jazeera cho biết nhiều hệ thống làm lạnh của siêu thị được quản lý từ xa, thường bởi bên thứ ba, và chưa nhận đủ các bản cập nhật phần mềm cần thiết ^[1]. Báo cáo này cũng nhấn mạnh rủi ro không chỉ là tài chính. Nó còn làm xói mòn niềm tin vào hạ tầng mà mọi người dựa vào hằng ngày ^[1].

Ai đứng sau các cuộc tấn công?

Chưa có nhóm nào nhận trách nhiệm. Trung tâm An ninh mạng Bỉ cho biết: “Không rõ ai đứng sau vụ tấn công này, và có thể sẽ không bao giờ biết được” ^[3]. Cơ quan công tố Bỉ đã mở một cuộc điều tra hình sự ^[1]. Các cơ quan Pháp tin rằng vụ tấn công hồi tháng 10 có liên quan đến các tác nhân quốc tế, nhưng chưa có quan chức nào đổ lỗi cho ai ^[2].

Chuyên gia an ninh mạng Marta Rybczynska nói với Euronews rằng những kẻ tấn công không có động cơ tài chính ^[2]. Ủy viên nông nghiệp của EU, Christophe Hansen, gọi đây là hành vi cố ý làm gián đoạn chuỗi cung ứng thực phẩm: “Đây là một hành động cố ý nhằm làm gián đoạn chuỗi cung ứng thực phẩm của chúng ta” ^[3].

Điều gì vẫn chưa rõ?

Reuters không xác định được ai đứng sau các vụ tấn công hôm thứ Hai, cũng như liệu chúng có liên quan đến vụ tấn công ở Pháp hồi tháng 10 hay không ^[3]. Trung tâm An ninh mạng Quốc gia Thụy Điển cho biết đang xử lý nhiều sự cố ảnh hưởng đến các cửa hàng tạp hóa trên khắp nước ^[4]. Cho đến khi các điều tra viên công bố kết quả, nguyên nhân của từng sự cố vẫn chưa được làm rõ.

AI liên quan thế nào đến các vụ này?

Euronews cảnh báo rằng “AI làm giảm rào cản gia nhập đối với các cuộc tấn công tinh vi”, và AI có thể tự động hóa các cuộc tấn công với quy mô và tốc độ mà con người khó theo kịp ^[2]. Pavlova nói thêm: “Vá lỗi với tốc độ này vẫn là nút thắt đối với người phòng thủ” ^[2].

Trung tâm An ninh mạng Quốc gia Anh cho biết đến năm 2028, “rất có khả năng Nga, Trung Quốc và các quốc gia khác sẽ thường xuyên sử dụng tấn công mạng có AI để đạt mục tiêu địa chính trị” ^[1]. Tại Bỉ, bà Katrien Eggers thuộc Trung tâm An ninh mạng cho biết bà lo ngại về số lượng sự cố ngày càng tăng, một phần do AI. Bà nói thêm: “AI hiện nay có thể khai thác thành công những điểm yếu này” ^[3].

Không có nguồn nào được trích dẫn nói rằng kẻ tấn công đã dùng AI trong các vụ tủ đông này. Điều đáng lo là AI giúp kẻ tấn công dễ tìm và khai thác các bộ điều khiển bị phơi bày hơn. Đây là cảnh báo từ các chuyên gia được trích dẫn ở đây, không phải kết luận về các vụ tấn công này.

Các đơn vị vận hành nên làm gì?

Trước hết là vấn đề phơi bày. Rashid cho biết trong các sự cố này, các hệ thống lại truy cập được từ internet, dù chúng không nên được vận hành theo cách đó ^[1]. Rashid cũng coi mật khẩu dễ đoán là một điểm yếu ^[1]. Pavlova lưu ý rằng nhiều bộ điều khiển bị tấn công ở Pháp là các mẫu đời cũ, không còn nhận bản cập nhật bảo mật ^[2].